Tlenoterapia hiperbaryczna polega na leczeniu tlenem przy pomocy ciśnienia wyższego od atmosferycznego, dzięki temu zanikają naturalne bariery przenikania tlenu przez tkanki, w następstwie czego dostaje się on nie tylko do krwioobiegu, ale również do pozostałych układów. Tlenoterapia za pomocą komory hiperbarycznej ma pozytywny wpływ na cały organizm.

Dzięki zastosowaniu komory hiperbarycznej, uzyskiwane ciśnienie cząstkowe tlenu jest znacznie wyższe, niż podczas oddychania czystym tlenem w warunkach normobarycznych (przy normalnym ciśnieniu atmosferycznym). Efekt ten osiąga się przez zwiększenie zdolności transportowej tlenu w krwi. W warunkach normobarycznych transport tlenu jest ograniczony przez zdolność hemoglobiny do jego wiązania w krwinkach czerwonych i bardzo mała ilość tlenu jest transportowane przez osocze krwi. Przenikanie tlenu przez osocze jest jednak znacznie zwiększone przy zastosowaniu HBO ze względu na wyższą rozpuszczalność tlenu w miarę wzrostu ciśnienia.

Zastosowanie tlenoterapii hipererbarycznej (HBO) w:

 

NeurologiiReumatologii, ortopedii i traumatologiiKardiologiiDermatologiiPediatriiLaryngologii

Zastosowanie komory hiperbarycznej w neurologii:

  • udary mózgowe,
  • urazy czaszkowo-mózgowe,
  • porażenie n.twarzowego,
  • stwardnienie rozsiane (SM).

Zastosowanie w neurologii:

Udar mózgu

Wyniki pewnych badań [2, 3] wykazują, że u chorych, którzy zostali podani terapii za pomocą komory hiperbarycznej, dochodziło do bardzo dużej redukcji stanów spastycznych, co najprawdopodobniej wynikało z poprawy funkcji neuronów zlokalizowanych w uszkodzonych obszarach oraz podwyższonego stężenia pO2 w mięśniach. Dodatkowo u chorych miała miejsce poprawa funkcji poznawczych i pamięci.

Zastosowanie komory hiperbarycznej w reumatologii, ortopedii i traumatologii:

komora hiperbaryczna - urazy sportowe

  • aseptyczna martwica kości,
  • popromienna martwica, kości,
  • zapalenie kości,
  • urazy kości,
  • urazy tkanek miękkich,
  • urazy sportowe,
  • osteochondroza,
  • osteoporoza,
  • fibromalgia,
  • zespół cieśni nadgarstka,
  • reumatoidalne zapalenie stawów (RZS),
  • choroba zwyrodnieniowa stawów,
  • zespoły przeciążeniowe układu ruchu.

Zastosowanie w reumatologii, ortopedii i traumatologii

Aseptyczna martwica kości

W pewnej pracy [4] odnotowano pozytywny wpływ terapii tlenem hiperbarycznym u chorych z aseptyczną martwicą głowy kości udowej w I stadium wg klasyfikacji Steinberga. U 81% pacjentów zaobserwowano normalizację obrazu kości ocenianego za pomocą rezonansu magnetycznego, podczas gdy w grupie pacjentów leczonych tradycyjnymi metodami poprawa ta wynosiła 17%.

Urazy sportowe

Badania [5] przeprowadzone u wyczynowych lekkoatletów z urazami mięśniowymi w obrębie kończyn dolnych dowodzą, że komora hiperbaryczna powoduje skrócenie czasu powrotu do pełnej sprawności ruchowej. Inne badania [6], w których terapię tlenem hiperbarycznym stosowano w połączeniu z zabiegami rehabilitacyjnymi i fizykoterapeutycznymi, również potwierdzają uzyskanie skrócenia czasu trwania dolegliwości, jak również obniżenie kosztów ich leczenia.

Zespół cieśni nadgarstka

W badaniu [7], w którym komorę hiperbaryczną zastosowano u chorych z zespołem cieśni nadgarstka, odnotowano istotną redukcję nasilenie bólu i obrzęku, a także zwiększenie zakresu ruchomości stawu nadgarstkowego.

Zastosowanie komory hiperbarycznej w kardiologii:

tlenoterapia hiperbaryczna - zawał

  • stabilna posatać choroby niedokrwiennej serca,
  • ostre zespoły wieńcowe i zawał serca,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • wady serca.

Zastosowanie w kardiologii

Zawał serca i ostre zespoły wieńcowe

U pacjentów po zawale serca lub z niestabilną chorobą wieńcową wskutek zwiększenia podaży tlenu, a także zmniejszenia aktywności wolnych rodników tlenowych, komora hiperbaryczna może ograniczyć obszar martwicy mięśnia sercowego (myocardium). Z kolei połączenie terapii tlenem hiperbarycznym z terapią standardową może zredukować ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, jak również zmniejszyć śmiertelność [1].

Zastosowanie komory hiperbarycznej w dermatologii:

stopa cukrzycowa

  • trudno gojące się rany pooperacyjne i pourazowe,
  • stopa cukrzycowa,
  • rany w przebiegu krytycznego niedokrwienia kończyn,
  • odmrożenie kończyn,
  • infekcje skóry,
  • grzybice skóry,
  • oparzenia skóry.

Zastosowanie w dermatologii

Stopa cukrzycowa

Przyczynami tzw. stopy cukrzycowej są w szczególności infekcje bakteryjne, a także niedokrwienie dalszych części kończyn dolnych. Komora hiperbaryczna  poprzez zwiększenie tkankowej prężności tlenu wspomaga proces gojenia rany. Dodatkowo działanie bakteriobójcze komory hiperbarycznej zatrzymuje rozwój infekcji bakteryjnych [1].

Trudno gojące się rany pourazowe i pooperacyjne

Trudności w leczeniu ran wynikają przede wszystkim z niedotlenienia tkanek, jak również ich wtórnego zakażenia. Korzystny wpływ terapii tlenem hiperbarycznym w leczeniu trudno gojących się ran, wynika przede wszystkim ze zwiększenia tkankowej prężności tlenu, co stwarza lepsze warunki do regeneracji uszkodzonych tkanek [1].

Zastosowanie komory hiperbarycznej w pediatrii:

autyzm komora hiperbaryczna

  • mózgowe porażenie dziecięce (MPD),
  • autyzm.

Zastosowanie w pediatrii

Mózgowe porażenie dziecięce (MPD)

Po zastosowaniu komory hiperbarycznej dochodzi do znaczącego złagodzenia objawów MPD tj. zaburzenia słuchu, wzroku i mowy oraz redukcji spastyczności. Należy jednak zaznaczyć, że wyniki leczenia u poszczególnych chorych są różne, a terapia przy pomocy komory hiperbarycznej w tym przypadku jest leczeniem uzupełniającym [1].

Zastosowanie komory hiperbarycznej w laryngologii:

nagła głuchota

  • nagła głuchota,
  • złośliwe zapalenie ucha zewnętrznego.

Zastosowanie w laryngologii

Nagła głuchota

W wyniku zwiększenia ciśnienia parcjalnego tlenu w śródchłonce (endolimfie) komora hiperbaryczna może spowodować kompensację niedoboru tlenu w komórkach czuciowych ucha, które to wychwytują tlen ze śródchłonki drogą dyfuzji, gdyż nie są bezpośrednio zaopatrzone w ten gaz drogą naczyniową. Badania kliniczne wykazują, że najlepsze wyniki leczenia u pacjentów z nagłą głuchotą uzyskiwano, gdy terapię tlenem hiperbarycznym włączano we wczesnej fazie choroby (w okresie poniżej 3 m-cy od wystąpienia objawów klinicznych) [1].

Piśmiennictwo:

  1. Sieroń A, Cieślar G. Zarys medycyny hiperbarycznej (wyd. II). Alfa Medica Press, Bielsko-Biała, 2007.
  2. Malik D, Gomez G. Hyperbaric oxygen therapy: our experience in 1 AMTC. Ind. J. Aerospace Medicine, 1999, 43, (1), 18-23.
  3. Soodan K.S, Roy A.K, Singh P.H. Hyperbaric oxygen therapy in stroke cases. Ind. J. Aerospace Medicine, 1992, 36, (1), 28-33.
  4. Reis N.D, Schwartz O, Militianu D, Ramon Y, Levin D, Norman D, Melamed Shupak A, Goldsher D, Zinman C. Hyperbaric oxygen therapy as a treatment for stage-I avascular necrosis of the femoral head. J. Bone Joint Surg. Br., 2003, 85, (3), 371-375.
  5. Kanhai A, Losito J.M. Hyperbaric oxygen therapy for lower-extremity soft-tissue sports injuries. J. Am. Pediatr. Med. Assoc., 2003, 93, (4), 298-306.
  6. Dolezal V. Hyperbaric oxygen therapy in athletic injuris. Cas. Lek. Cesk., 2002, 141, (10), 304-306.
  7. Kiralp M.Z, Yildiz S, Vural D, Keskin I, Ay H, Dursun H. Effectiveness of hyperbaric oxygen therapy in the treatment of complex regional pain syndrome. Int. Med. Res., 2004, 32 (3), 258-262.

Galeria zdjęć: